"Na początku ojczyzna jest blisko, na wyciągnięcie ręki,
dopiero później rośnie, krwawi, boli" - to słowa Tadeusza Różewicza, jednego z
najwybitniejszych polskich pisarzy współczesnych. Według mnie powyższy cytat z całą
pewnością można uznać za niezwykle trafne i cenne stwierdzenie.
Dziecko postrzega ojczyznę jako dom, rodzinę, rówieśników i
podwórko, na którym się bawi. Ojczyzna jest dla niego "blisko, na wyciągnięcie
ręki". To osoby i miejsca, które zajmują mu najwięcej czasu. Dziecko nie ma
świadomości narodowej, uczuć wobec swojego kraju i narodu. Nie wyobraża sobie jak
duże jest państwo, w którym mieszka i gdzie wychowują go rodzice. Z wiekiem jego
świadomość powiększa się pod wpływem szkoły, telewizji, prasy. Wraz z upływem
czasu coraz bardziej rośnie i dojrzewa pojęcie człowieka o ojczyźnie. Poznaje swoje
miasto, najbliższą okolicę i historię swojego kraju. Budzą się w nim różne
uczucia. Niektóre z nich dotyczą narodu i ojczyzny. Dojrzały człowiek już w pełni
świadomie myśli o miejscu, w którym się urodził, dorastał, założył rodzinę.
Bierze udział w życiu państwa, np. głosuje w wyborach na prezydenta RP. Sukcesy i
porażki Polski wywołują w nim odpowiednie emocje. Nie parzy obojętnie na losy kraju.
Szczególnie bolą go niepowodzenia. Każdy człowiek chciałby, aby w jego ojczyźnie
żyło się dobrze. Jest wiele dowodów z życia, sztuki, literatury i historii, które
potwierdzają prawdziwość słów Różewicza. Wspaniałym przykładem jest inwokacja w
utworze Adama Mickiewicza "Pan Tadeusz". Poeta darzył ojczyznę wielkim
uczuciem i przywiązaniem, jednak przebywał na emigracji we Francji, piszą swe
największe dzieło, które do dziś jest epopeją narodową Polaków. Oto fragment
inwokacji z wielkiego dzieła; ukazuje tu, jak bardzo cenił autor swój kraj:
"Litwo! Ojczyzno moja!
Ty jesteś jak zdrowie;
Ile cię trzeba cenić
Ten tylko się dowie,
Kto cię stracił.
Dziś piękność twą
W całej ozdobie widzę i opisuję,
Bo tęsknię po tobie."
Zarówno w dawnych czasach, jak i teraz ludzie nie dostrzegają wartości
ojczyzny, bo mają ją "na wyciagnięcie ręki". Tylko wtedy, gdy los człowieka
potoczy się tak, że będzie mieszkał poza granicami swojego państwa, doceni on i
zrozumie, jak ważną, a także jak cenna jest dla niego ojczyzna.
Innym przykładem jest utwór Wacława Potockiego "Z ratusz na
radę", który dowodzi, że ludziom nie są obojętne losy ojczystego kraju. W
wierszu Potocki wyraża swój bunt wobec sytuacji w XVII wiecznej Polsce, w której
przyszło mu żyć. Oto fragmenty utworu:
"W Polszcze i tego nie masz, z serca mówić bólem.
Żeby wszystkim panował - każdy szlachcic królem."
"Więc złodzieja wieszają, że kradnie woły -
Tańsza u nas ojczyzna i Boże kościoły."
Na świecie byli i są ludzie, dla których istnieją rzeczy ważniejsze niż
dobro ojczyzny. Taka postawa doprowadziła do upadku RP w 1795 roku.
Kolejnym przykładem jest jeden z najwybitniejszych polskich malarzy - reprezentant
malarstwa historycznego XIX wieku - Jan Matejko. Twórczość malarza ma charakter
niezwykle patriotyczny. Jego dzieła to głównie wydarzenia z historii polskiej, które
były czymś szczęśliwym i znaczącym dla państwa, np. "Sobieski pod
Wiedniem", "Zawieszenie dzwonu Zygmunta", "Konstytucja 3 maja".
Moim zdaniem bardzo trafnym będzie przykład I lub II wojny światowej.
Słowa Różewicza mogą mieć znaczenie dosłowne. Ludzie walczący dla ojczyzny czynili
to z ogromnej miłości i patriotyzmu. Ich właśnie najbardziej ona bolała, krwawiła,
dla niech chcieli wolności i niepodległości. Przelewali własną krew, aby to
osiągnąć. Udało się i dziś jesteśmy tego świadkami. Wolność naszej ojczyzny
zawdzięczamy ludziom, którzy o nią walczyli.
Właśnie tak rozumiem słowa Tadeusza Różewicza. Wraz z wiekiem rośnie i
rozwija się świadomość narodowa, miłość i przywiązanie, poczucie więzi
społecznej i solidarnej z własnym narodem. Najpiękniejszym czynem dla kraju jest
poświęcenie spraw osobistych sprawom państwa i narodu. Ludzie przywiązują się także
do miejsca urodzenia, zamieszkania. W średniowieczu ojczyzna była najważniejszym dobrem
w życiu. Teraz nie ma już takiej wartości, a powinna, bo jest tylko jedna.
|